7. Ventilatieplan
Met het tabblad Ventilatieplan ontwerp je per woning een volledig ventilatieontwerp: je bouwt de woning op uit verdiepingen en ruimtes, geeft aan hoe die ruimtes onderling en met de buitenlucht verbonden zijn, en laat de software controleren of de woning voldoende én correct geventileerd wordt. Het ventilatieplan is bedoeld als onderbouwing bij het isolatieplan — de ventilatie-eisen komen voort uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en worden per ruimtetype gestandaardiseerd toegepast, zodat er geen discussie ontstaat over de benodigde luchtdebieten.
Anders dan de ventilatie-optie onder Installaties (die het systeemtype voor de NTA8800-berekening vastlegt), gaat het Ventilatieplan over het ruimtelijke ontwerp: welke roosters, kanalen, kieren en deuren nodig zijn om iedere ruimte van voldoende verse lucht te voorzien en vervuilde lucht (keuken, badkamer, wc) af te voeren. Het resultaat is een ventilatiediagram plus twee rekentabellen die automatisch als Bijlage Ventilatieplan in het rapport terechtkomen.
Het tabblad Ventilatieplan wordt gefaseerd vrijgegeven via een feature flag. Zie je het menu-item Ventilatieplan niet in het navigatiemenu, dan staat de functie voor jouw account nog niet aan. Vraag toegang aan via support@sobolt.com. De rekenmodule draait volledig in de browser; gebruik het Ventilatieplan daarom op een laptop of desktop en niet op een telefoon.
De functie openen
1. Open het dossier
Selecteer de klant/woning waarvoor je een ventilatieplan wilt maken. Het ventilatieplan hoort bij de lopende woningopname van dat dossier.
2. Ga naar Ventilatieplan
Open het navigatiemenu en kies Ventilatieplan (luchticoon). De ventilatie-editor opent. Als je al eerder begonnen was aan een ventilatieplan, wordt deze automatisch ingeladen. Terwijl je bezig bent wordt elke wijziging opgeslagen, zodat je altijd verder kunt waar je gebleven was.
Bij een nieuw plan staan op de begane grond alvast de ruimtes Keuken en WC klaar. Pas deze aan of verwijder ze, en voeg de overige ruimtes (zoals badkamer en slaapkamer) toe op de verdieping waar ze zich bevinden. Zolang je niets wijzigt, wordt dit startpunt niet opgeslagen.
De opbouw van het plan
De editor is opgebouwd uit vier lagen die je van boven naar beneden invult:
- Buiten — de buitenomgeving. Altijd aanwezig; hier kun je ruimtes op aansluiten voor verse-luchttoevoer en afvoer.
- Ventilatiesysteem — het systeemtype (A/B/C/D). Kies hier het ventilatiesysteem zoals dat ná toepassing van de maatregelen aanwezig is. Bepaalt of ruimtes op een mechanisch systeem kunnen worden aangesloten.
- Verdiepingen — je woning per bouwlaag (Begane grond, Verdieping 1, ...).
- Ruimtes — per verdieping voeg je ruimtes toe, met hun type, oppervlak en verbindingen.
Stap voor stap een ventilatieplan maken
Stap 1 — Kies het ventilatiesysteemtype
Kies bovenin, in de kaart Ventilatiesysteem, het systeem zoals dat ná toepassing van de maatregelen in de woning aanwezig is:
| Optie in de app | Systeem | Kenmerk |
|---|---|---|
| A Natuurlijke ventilatie | A | Natuurlijke toe- en afvoer via roosters/kanalen |
| B Mechanische toevoer | B | Mechanische toevoer, natuurlijke afvoer |
| C Mechanische afvoer | C | Mechanische afvoer, natuurlijke toevoer via roosters |
| D Mechanische balansventilatie | D | Gebalanceerde mechanische toe- én afvoer (meestal met WTW) |
Bij Systeem A (natuurlijk) is er geen mechanisch systeem: de kaart Ventilatiesysteem is grijs en je kunt ruimtes niet op het systeem aansluiten — alle toe- en afvoer loopt dan via Buiten. Bij B en D levert het systeem automatisch verse lucht aan de droge verblijfsruimten en slaapkamers (de software maakt daarvoor zelf toevoerkanalen aan). Bij C en D kun je natte ruimtes (keuken/badkamer/wc) op het systeem aansluiten voor mechanische afvoer.
Stap 2 — Voeg verdiepingen toe
De Begane grond staat er standaard. Klik onderaan op Verdieping toevoegen voor elke extra bouwlaag. Een verdieping klap je in of uit met de kop; extra verdiepingen verwijder je met het prullenbak-icoon (de begane grond kun je niet verwijderen).
Stap 3 — Voeg ruimtes toe en kies het type
Klik binnen een verdieping op Ruimte toevoegen. Klap de ruimte uit en vul in:
- Naam — bijvoorbeeld "Woonkamer", "Slaapkamer 1", "Hal".
- Type — kies het ruimtetype (zie tabel hieronder).
- Vloeroppervlak (m²) — alleen zichtbaar voor de typen die er een eis aan koppelen.
| Type ruimte | Eis | Toelichting |
|---|---|---|
| Verblijfsruimte | Toevoer min. 0,7 dm³/s per m², minimaal 7 dm³/s | Woon-/werkkamer; oppervlak invullen |
| Slaapkamer | Toevoer min. 0,7 dm³/s per m², minimaal 7 dm³/s | Moet verse lucht rechtstreeks van buiten krijgen; oppervlak invullen |
| Keuken (met kooktoestel) | Afvoer min. 21 dm³/s | Natte/vervuilde ruimte; oppervlak invullen |
| WC | Afvoer min. 7 dm³/s | Natte ruimte, geen oppervlak nodig |
| Badkamer | Afvoer min. 14 dm³/s | Natte ruimte, geen oppervlak nodig |
| Verkeersruimte | Geen eigen eis | Hal, overloop, gang; dient als doorstroomruimte |
Zodra je een type en (indien nodig) oppervlak invult, verschijnt een eis-badge op de ruimte: een pijl omlaag voor een toevoereis, een pijl omhoog voor een afvoereis. Zo zie je direct waar de ruimte aan moet voldoen.
Stap 4 — Leg de verbindingen vast
Verbindingen bepalen hoe lucht door de woning stroomt. Klik in een uitgeklapte ruimte op Verbinding toevoegen, kies bij Naar het andere eindpunt en kies vervolgens het Type verbinding. Bevestig met Verbinding bevestigen — pas dan wordt de verbinding opgeslagen.
Door elke ruimte moet lucht kúnnen stromen, dus er is altijd zowel een inlaat als een uitlaat nodig: er komt lucht binnen (verse lucht rechtstreeks van buiten, of overstroom uit een aangrenzende ruimte) én er gaat lucht uit (naar buiten of het ventilatiesysteem, of overstroom naar een aangrenzende ruimte). Reken dus op minimaal twee verbindingen per ruimte. Let op: één raam- of gevelrooster is één opening die de lucht óf naar binnen óf naar buiten laat — niet allebei tegelijk. Voor zowel toevoer als afvoer heb je dus twee losse voorzieningen nodig.
Er zijn drie soorten eindpunten, elk met eigen verbindingstypen:
A. Ruimte → Ruimte (bijv. woonkamer naar hal)
| Type | Betekenis | Maximaal debiet |
|---|---|---|
| Kier onder deur | Overstroom via de kier onder een deur | 15 dm³/s |
| Deur met rooster | Deur met ingebouwd overstroomrooster | 30 dm³/s |
| Open | Volledig open doorgang (geen deur) | onbeperkt |
B. Ruimte → Buiten (rechtstreeks naar de buitenlucht)
| Type | Betekenis |
|---|---|
| Ventilatierooster/-kanaal (bestaand) | Bestaande voorziening naar buiten; vul de capaciteit (dm³/s) in |
| Ventilatierooster/-kanaal (nieuw) | Geadviseerde, nog te plaatsen voorziening; vul de capaciteit in (verschijnt gestippeld in het diagram) |
| Ventilator | Mechanische afvoer rechtstreeks naar buiten |
C. Ruimte → Ventilatiesysteem (alleen bij systeem B/C/D)
| Type | Betekenis |
|---|---|
| Ventilatiekanaal | Kanaal tussen de ruimte en het mechanische ventilatiesysteem |
Een verbinding tussen twee ruimtes voer je op één van beide kaarten in; hij verschijnt daarna onder beide ruimtes. Een uitgaande verbinding is gemarkeerd met →, een inkomende (op de andere kaart) met ←. Bewerk of verwijder je de verbinding aan één kant, dan geldt dat voor de hele verbinding. Vanuit de Naar-lijst kun je met "Maak een nieuwe ruimte aan" ook direct een ontbrekende ruimte toevoegen.
Lucht kan ook tússen bouwlagen stromen. Verbind daarom de verkeersruimtes van opeenvolgende verdiepingen met elkaar — meestal is dat een open verbinding via het trapgat. Voer die op als een verbinding van het type Open (Ruimte → Ruimte), bijvoorbeeld tussen de hal op de begane grond en de overloop op de eerste verdieping.
Stap 5 — Genereer het ventilatieplan
Klik rechtsonder op Genereer ventilatieplan. De software controleert het plan, berekent de luchtstromen en tekent het diagram. Tijdens het rekenen toont de knop Berekenen....
Vul je bij een verblijfsruimte, slaapkamer of keuken géén oppervlak in, dan krijg je vooraf de melding welke ruimte(s) nog een oppervlak nodig hebben.
Het resultaat lezen
Statusbalk en samenvatting
Bovenaan het resultaat staat een gekleurde statusbalk:
- Ventilatieplan voldoet (groen) — het plan voldoet aan alle eisen.
- Ventilatieplan voldoet niet (rood) — er zijn één of meer problemen (zie Let op).
Rechts in de balk staan de woningtotalen: ↓ de totale verse lucht die van buiten binnenkomt en ↑ de totale afvoer naar buiten, beide in dm³/s. Daaronder tonen drie kaarten: het aantal ruimtes dat aan de eisen voldoet (bijv. 5 / 6), Totaal verse lucht in en Totaal verse lucht uit. Bij een gezond plan zijn toevoer en afvoer in balans.
Het ventilatiediagram
Onder Ventilatiediagram staat het schema van de woning: elke ruimte is een knoop, elke verbinding een lijn met een pijl in de stromingsrichting. In de legenda vind je de symbolen terug:
- Blauw = toevoer (verse lucht naar binnen), rood = afvoer (lucht naar buiten).
- Doorgetrokken lijn = bestaande voorziening, gestippelde lijn = geadviseerde, nog te plaatsen voorziening (type "nieuw").
- De knopen Verse lucht en Afvoer stellen de buitenlucht voor; Ventilatiesysteem verschijnt alleen bij systeem B/C/D.
Het diagram wordt op één A4 geschaald (staand of liggend, afhankelijk van de vorm) en is zo direct afdrukbaar en geschikt voor het rapport.
De twee rekentabellen
Bij het plan horen twee tabellen. Ze verschijnen in het rapport (Bijlage Ventilatieplan) en zitten in de debug-download (berekening.csv):
1. Ventilatiebalans (eisen). Per ruimte de norm:
| Ruimte | Type ruimte | Gebruiksoppervlak | Eis toevoer | Eis afvoer |
|---|
2. Ventilatieberekening (ontwerp). Per ruimte wat het ontwerp levert:
| Ruimte | Type ruimte | Type voorziening | Toevoer van buiten | Afvoer naar buiten |
|---|
In de kolom Type voorziening staat hoe de ruimte lucht met buiten uitwisselt: Kanaal (via het ventilatiesysteem), Ventilatieschacht / -rooster (rechtstreeks naar buiten) of een combinatie. Onderaan sluit een Totaal-regel de balans: de opgetelde toevoer en afvoer op woningniveau moeten met elkaar in evenwicht zijn. Alleen ruimtes die daadwerkelijk lucht met buiten uitwisselen staan in de tabel; puur interne verkeersruimtes (hal, overloop) worden weggelaten.
Plan opslaan naar het rapport
Na een geslaagde berekening worden het diagram (als A4-PNG) en de rekentabel automatisch als ventilatieplan in het dossier geüpload. Onder het diagram lees je dat terug: "Als een ventilatieplan gegenereerd wordt, wordt deze automatisch als ventilatieplan in het dossier geüpload." Zo verschijnt het ventilatieplan als Bijlage Ventilatieplan in het rapport.
Lukt het opslaan niet (melding "Het ventilatieplan kon niet worden opgeslagen"), controleer dan je internetverbinding en klik opnieuw op Genereer ventilatieplan.
Ventilatieplan downloaden (debug-zip)
Onder het diagram staat Download ventilatieplan. Dit bundelt de exacte invoer en het rekenresultaat (ventilatieplan.json), de rekentabel (berekening.csv) en het diagram (diagram.svg en diagram.png). Gebruik deze download vooral als een plan niet lukt of onverwacht uitpakt: stuur het zip-bestand mee naar support@sobolt.com, dan kunnen wij jouw exacte plan reproduceren.
Een maatregel toevoegen
Voldoet een ruimte niet omdat er een voorziening ontbreekt, dan kun je bij zo'n probleem op Maatregel toevoegen klikken.
Kies je voor een ventilatieschacht in het raam, dan verschijnt de waarschuwing dat het raam mogelijk vervangen moet worden. Het vervangen van glas is niet in deze maatregel meegenomen — beoordeel dit apart.
Let op / veelgemaakte fouten
Als een plan niet voldoet, toont de app een lijst met problemen ("1 probleem" / "N problemen"). Bij veel meldingen staat een knop Verbinding toevoegen (opent direct de verbinding-editor voor de betrokken ruimte, voorgevuld op Buiten) en, waar zinvol, Maatregel toevoegen. Hieronder de meest voorkomende situaties en hoe je ze oplost.
Bij een ongeldig plan probeert de app de ruimte(s) en verbindingen aan te wijzen die als knelpunt naar voren komen. Houd daarbij altijd het hele plan in de gaten: alle ruimtes zijn indirect met elkaar verbonden. De fout kan daardoor ook ergens anders zitten.
"Ruimte heeft geen verbinding met verse buitenlucht" — elke verblijfsruimte moet verse lucht kunnen ontvangen, rechtstreeks (rooster/kanaal naar buiten) of via maximaal twee deurverbindingen vanaf een ruimte die wél verse lucht krijgt. Voeg een rooster/kanaal naar buiten toe, of een deurverbinding naar zo'n ruimte. Zit een ruimte te ver "achter" andere ruimtes ("maximaal 2 kieren vanaf de buitenlucht"), geef die ruimte dan een eigen buitenluchttoevoer.
Keuken (met kooktoestel), badkamer en wc moeten vervuilde lucht rechtstreeks naar buiten of naar het ventilatiesysteem afvoeren. Ontbreekt die afvoer ("heeft geen directe afvoer naar buiten") of is de capaciteit te klein ("onvoldoende afvoercapaciteit naar buiten"), voeg dan een afvoerrooster/-kanaal toe of vergroot de bestaande voorziening. Denk aan de minima: keuken 21, badkamer 14, wc 7 dm³/s.
Een slaapkamer moet verse lucht rechtstreeks van buiten krijgen en mag geen afvoer- of systeemaansluiting hebben, én mag geen lucht uit andere ruimtes ontvangen (overstroom). Meldingen als "Slaapkamer heeft een afvoerverbinding", "Slaapkamer heeft geen directe buitenlucht toevoer" of "Slaapkamer ontvangt lucht van een andere ruimte" los je op door de slaapkamer alleen op Buiten (of bij B/D op het systeem als toevoer) aan te sluiten en interne overstroom-verbindingen naar de slaapkamer te verwijderen.
Een Kier onder deur verwerkt maximaal 15 dm³/s. Moet er meer overstroom door ("debiet boven 15 dm³/s — gebruik een deurrooster"), kies dan Deur met rooster (tot 30 dm³/s) of voeg een extra overstroom toe. Let ook op de richting: overstroom loopt vanuit droge ruimtes naar natte ruimtes, niet andersom.
Meldingen als "Toevoer van verse lucht onvoldoende voor deze ruimte", "onvoldoende in-/uitstroomcapaciteit" of "De totaal vereiste afvoer is groter dan de totale toevoercapaciteit" betekenen dat er te weinig verse lucht binnenkomt om de vereiste afvoer te halen. Voeg meer of grotere toevoerroosters toe. De regel is: totale afvoer kan nooit groter zijn dan de totale toevoer. Bij "Minder dan 50% van het totale debiet is buitenlucht" circuleert er te veel lucht binnen de woning — vervang interne rondgangen door meer directe buitenluchttoevoer.
- "Ruimte heeft geen verbindingen" / "Er stroomt geen lucht door deze ruimte" — de ruimte hangt nergens aan; voeg een verbinding toe via een deur, kier of rooster.
- "Geen verse lucht inlaat / afvoer gedefinieerd" — er is nog geen enkele ruimte op Buiten aangesloten.
- "Een verbinding heeft een ongeldig/negatief debiet" — controleer de ingevulde capaciteit (moet groter dan 0 zijn) en de richting.
- "voldoet niet aan de eisen" / "Geen geldige ventilatie-oplossing gevonden" — een ruimte is de bottleneck; geef die ruimte een eigen buitenluchtvoorziening (schacht/rooster).
Het diagram is op één A4 geschaald en kiest zelf staand of liggend, afhankelijk van de vorm van de woning. Na een geldig plan komt het automatisch als Bijlage Ventilatieplan in het rapport. Genereer het plan dus opnieuw nadat je wijzigingen hebt aangebracht, zodat de bijlage in het rapport actueel is.
Vragen of loopt een plan vast? Download de gegevens-zip en mail deze naar support@sobolt.com.